Vier jaar onderzoek naar Beschermd Thuis – hoe nu verder?

Wat maakt Beschermd Thuis écht succesvol? Vier jaar lang bracht een promotieonderzoek in kaart hoe cliënten deze vorm van begeleiding bij Kwintes ervaren. De resultaten staan nu op papier. Ze laten zien wat goed werkt – zoals langdurige begeleiding door vaste teamleden – en waar we als organisatie nog kunnen leren. Met die inzichten gaan de teams nu verder.

Kwintes biedt cliënten met een psychische kwetsbaarheid begeleiding aan huis. Dat betekent dat zij zelfstandig wonen, terwijl vaste begeleiders hen ondersteunen in het dagelijks leven. Van structuur aanbrengen en motiveren om de dag te beginnen, tot contact onderhouden met verschillende organisaties. Landelijk heet deze vorm van zorg Beschermd Thuis, binnen Kwintes voeren Gewoon Thuis- en Beschermd Thuis-teams deze uit. Verschillende namen, zelfde kern: 24-uursbegeleiding voor cliënten, zodat ze stabiel kunnen blijven wonen.

---

Beschermd Thuis in vogelvlucht

• 2015: rapport commissie-Dannenberg

De landelijke oproep om mensen met een psychische kwetsbaarheid vaker zelfstandig in de wijk te laten wonen, met begeleiding die meebeweegt. Het rapport markeert het begin van Beschermd Thuis.

• 2019: start Gewoon Thuis-teams binnen Kwintes

Kwintes geeft gehoor aan de oproep. Ambulante teams bieden 24 uur per dag ondersteuning aan cliënten die zelfstandig wonen. Landelijk bekend als Beschermd Thuis, binnen Kwintes als Gewoon Thuis- en Beschermd Thuis-teams.

• 2020-2024: vierjarig promotieonderzoek

Caroline van Genk (Tilburg University) onderzoekt wat Beschermd Thuis succesvol maakt, vanuit het perspectief van cliënt, praktijk en wijk.

• 2025: van advies naar praktijk

De onderzoeksresultaten worden opgeleverd en samen met de Gewoon Thuis- en Beschermd Thuis-teams vertaald naar concrete verbeterstappen.

---

Promotieonderzoek uit Tilburg

Beleidsadviseur bij Lister GGZ Caroline van Genk voerde het onderzoek aan Tilburg University uit op initiatief van Kwintes, HVO-Querido en Leviaan. Vier jaar lang volgde zij 42 cliënten en bevroeg hen over hun ervaringen met Beschermd Thuis. Begin dit jaar leverde zij haar bevindingen aan Kwintes. Myroeuk Hillenaar, beleidsmedewerker Zorg bij Kwintes, coördineert het vervolgtraject. Myroeuk: ‘We wilden beter begrijpen hoe cliënten onze begeleiding ervaren en waar we die nog kunnen versterken. Daarom vroegen we Caroline het onderzoek uit te voeren. Ze leverde haar bevindingen op aan de drie organisaties, iedere organisatie gaat individueel aan de slag met de uitkomsten en aanbevelingen.

Vertrouwen is de basis

De belangrijkste uitkomst van het onderzoek? Vertrouwen maakt het verschil. Langdurige begeleiding door vaste begeleiders zorgt voor meer stabiliteit en draagt bij aan herstel. ‘Het zit vooral in de continuïteit en bereikbaarheid. Cliënten weten dat er altijd iemand is die hen kent en meedenkt’, zegt Myroeuk. ‘Soms is een WhatsApp-berichtje al genoeg om dat zetje te geven om de dag te beginnen. Het laat hen zien dat er iemand aan ze denkt, dat ze niet vergeten worden. Een klein gebaar, maar het heeft grote positieve impact op de dagstructuur en motivatie van cliënten.’ 

Het onderzoek laat ook de twee rollen zien die Beschermd Thuis heeft. Voor sommige cliënten is het een stap richting meer zelfstandigheid. Voor anderen is het juist een veilige basis om stabiel te blijven wonen. Myroeuk: ‘Dat vraagt om begeleiding die meebeweegt met wat iemand nodig heeft. Volgens het onderzoek doen de teams van Kwintes dat al erg goed.’

Wat er beter kan

Naast bevestiging van wat goed werkt, kwamen er ook verbeterpunten naar voren. Zo adviseert Caroline om sterker in te zetten op multidisciplinaire teams, zodat bijvoorbeeld ook gedragsdeskundigen en trajectbegeleiders structureel meedenken over wat een cliënt nodig heeft of verder helpt.

Ook het sociale netwerk van cliënten vraagt aandacht. Veel van hen hebben een klein netwerk, terwijl contact in de wijk juist kan helpen om eenzaamheid te verminderen. De verbinding met de buurt komt moeilijk op gang. Het helpt om de kennis van de sociale kaart te vergroten in sommige regio’s. Dat betekent: beter in beeld brengen welke voorzieningen en initaiteven er zijn in de wijk, om eenzaamheid tegen te gaan. Daarnaast kan de digitale ondersteuning beter worden benut.

In gesprek met de teams

Myroeuk deelde de onderzoeksresultaten begin dit jaar met de zes Gewoon Thuis- en Beschermd Thuis-teams van Kwintes. ‘Tijdens die bijeenkomsten zagen we hoeveel de teams herkenden vanuit hun eigen praktijk’, vertelt Myroeuk. Zo bleek in meerdere regio’s dat de duur van een beschikking vanuit de gemeente sterk verschilt, wat zorgt voor onrust bij cliënten. Ook werden verschillen in werkwijze zichtbaar, bijvoorbeeld de bereikbaarheid in het weekend. ‘Juist dat gesprek over de overeenkomsten en verschillen is interessant. Het helpt ons om tot een optimale manier van werken te komen.’

De bijeenkomst was erg leerzaam. Het was fijn om ervaringen met elkaar te kunnen delen.

Aldus een medewerker van het Gewoon Thuis/Beschermd Thuis team

En nu?

Op basis van de bijeenkomsten – en vier die nog volgen – maakt Kwintes een plan om de aanbevelingen uit te voeren. ‘Sommige stappen kunnen we redelijk snel zetten, denk aan het uitbreiden van digitale ondersteuning. Voor andere geldt dat we eerst moeten overleggen, met collega’s en externe partners zoals gemeenten. Na de invoering van elke stap gaan we de resultaten evalueren. Zo blijven we leren en verbeteren.’

Het vuurtje brandt

‘Wat ik hoop’, besluit Myroeuk, ‘is dat teams elkaar nog makkelijker weten te vinden en dat we blijven leren van elkaar. De cliënt staat natuurlijk voorop, en het draait om de kwaliteit van hun zorg. Als we die kunnen verbeteren, maak ik me daar zeker hard voor. Die motivatie hebben de teams ook, en dat is mooi om te zien.’

---