Begeleiden op je eigen manier

Binnen Kwintes werken professionals met vaste afspraken, plannen, doelen en de SRH-methodiek. Die kaders geven houvast, maar bieden ook ruimte voor een eigen begeleidingsstijl. Want goede begeleiding vraagt om meer dan afspraken nakomen: het gaat erom dat je aansluit bij de cliënt. Activiteitenbegeleider Mara Smit en ambulant begeleider Amy Vleugel vertellen hoe ze hierbij hun persoonlijke kwaliteiten inzetten.

Tijdens haar stage bij Kwintes zag Amy dat collega’s hun eigen begeleidingsstijl hadden. ‘Mijn stagebegeleider begon er ook over bij mijn eindgesprek. “Nu is het tijd om jezelf te gaan vormen.”’ Inmiddels heeft ze haar eigen manier van begeleiden gevonden. Als ambulant begeleider bij Beschermd Thuis in de regio Gooi & Vechtstreek zet ze graag haar creativiteit en humor in. Maar ook rustig blijven en goed luisteren behoren tot haar kwaliteiten.

Een voorbeeld van Amy’s aanpak: ‘Op een dag stond ik met slingers om mijn schouders voor de deur bij een bewoner die nét iets te vaak had gezegd dat hij niks aan zijn verjaardag doet. “Lang zul je leven”, zong ik hem toe. En toen een cliënt niemand meekreeg naar de Barbiefilm, ben ik met hem meegegaan. Allebei in knalroze kleding. Dat was geweldig leuk. Ook omdat ik hem zo kon laten ervaren dat hij er mag zijn met alles wat hij leuk vindt.’

Bewust kijken en luisteren

Mara koos voor haar functie als activiteitenbegeleider bij Hoog Kanje, omdat ze tijdens haar sollicitatiegesprek al merkte dat ze bij Kwintes veel vrijheid zou krijgen voor haar aanpak. ‘Voor mij begint een eigen begeleidingsstijl bij bewust kijken, luisteren en handelen. Ik luister naar wat iemand écht bedoelt en kan iemand met een vraag of opmerking uitnodigen om vanuit een ander perspectief naar een situatie te kijken.’

Zo ‘lummelt’ Mara met een bewoner die uit zichzelf moeilijk tot ontspanning komt. ‘Ik kan wel zeggen: ga maar lekker ontspannen, maar dat werkt bij haar niet. Daarom nodig ik haar uit om het samen te doen. Ik ga in een van de twee relaxstoelen op haar kamer zitten en zet die in de ligstand. Zij volgt dan mijn voorbeeld. Terwijl we achteroverleunen, praten we over iets dat aansluit bij haar belevingswereld: haar tekeningen, het werk dat ze vroeger deed of ik lees haar voor.’

Ruimte om zelf initiatief te nemen

De eigen invulling van begeleiding sluit aan bij de SRH-methodiek van Kwintes, waarin de relatie met de cliënt, eigen regie en het benutten van mogelijkheden centraal staan. Wat vindt iemand belangrijk, wat kan die zelf en wat heeft diegene nodig?

Om op die manier te kunnen begeleiden, hebben medewerkers ruimte nodig om zelf keuzes te maken. ‘Het vraagt om eigen initiatief en samenwerking binnen het team’, legt Amy uit. ‘Op de woonvormen waar ik eerder werkte, waren er vaste afspraken en taken, maar niet elke minuut van een dienst was ingevuld. Er werd van je verwacht dat je die ruimte gebruikte om cliënten actief op te zoeken. Wie heeft vandaag extra aandacht nodig? Wie kan een gesprek of wandeling gebruiken?’Ook in haar huidige team overleggen collega’s hoe ze hun tijd het beste kunnen verdelen. ‘Soms neemt een collega een afspraak over, zodat een ander extra aandacht aan een cliënt kan besteden. We vinden dat allemaal belangrijk en gunnen elkaar die ruimte’, zegt ze. Binnen het team van Mara zijn er geen aparte afspraken. ‘Iedere collega brengt eigen kwaliteiten en ervaringen mee, en zet die op zijn eigen manier in’, zegt ze. ‘Mijn begeleidingsstijl komt voort uit wie ik ben en hoe ik in het leven sta, en dat geldt ook voor mijn collega’s.’

Binnen professionele grenzen

Ondanks de vrijheid om hun begeleiding zelf vorm te geven, zijn Mara en Amy zich continu bewust van de professionele afwegingen die ze maken. Mara bewaakt bij het geven van handmassages tijdens de wellnessmomenten bijvoorbeeld zorgvuldig de grenzen van zichzelf en cliënten. ‘Aanraking is niet voor iedereen geschikt. Voor de een betekent het ontspanning, bij de ander kan het iets triggeren, zoals angst of seksuele gedachten. Je moet goed blijven afstemmen en luisteren, en de ander de ruimte geven om zelf aan te geven wat wel en niet past.’

‘In je begeleiding mag en wil je niet iets doen wat een ander of jezelf kan schaden’, benadrukt Amy. ‘Zo heb ik laatst iemand die in een isolement raakte meegenomen voor een uitgebreide lunch in een lunchtentje. Maar ik zou nooit iemand meenemen naar een café, omdat verslavingen vaak voorkomen in de ggz. Als begeleider maak je steeds de afweging wat iemand nodig heeft en hoe je daarbij aan kan sluiten.’

Foto: Mara (rechts) en een bewoner (links) tijdens een handmassagesessie.