Eigen stem terugvinden door herstelverhalen

Bij Kwintes krijgt ervaringsdeskundigheid een steeds grotere rol. Niet alleen in de begeleiding van cliënten, maar ook bij het ontwikkelen van beleid en innoveren binnen de organisatie. Een mooi voorbeeld daarvan is de cursus “Je Verhaal Centraal”, een initiatief dat cliënten helpt bij het ontwikkelen van het eigen herstelverhaal, door eigen ervaringen te onderzoeken, op papier te zetten en, als zij dat willen, te delen. Deze verhalen worden nu binnen en buiten Kwintes gedeeld om anderen te inspireren. 

Van schoolproject tot uitgebreid cursusprogramma

Michelle, regionaal ervaringsdeskundige in de regio Amersfoort, ontwikkelde de cursus als schoolproject voor haar opleiding Associate Degree Ervaringsdeskundigheid in Zorg en Welzijn. En vanuit een duidelijke vraag uit de praktijk. Vanuit haar rol bij Kwintes ondersteunt Michelle samen met collega’s en vrijwilligers mensen in hun herstelproces. Tijdens verschillende herstelgroepen merkte Michelle dat veel deelnemers behoefte hadden aan ondersteuning bij het vertellen van hun eigen verhaal. “Er was veel vraag naar, terwijl er nog geen passend aanbod bestond,” vertelt ze.

Foto: Michelle

Via een anonieme vragenlijst konden geïnteresseerden aangeven wat zij belangrijk vonden in de cursus. Een opvallende uitkomst was de behoefte aan structuur. Veel deelnemers wilden graag leren hoe zij losse gebeurtenissen en ervaringen konden omzetten in een begrijpelijk en samenhangend verhaal. Dat vormde een belangrijk uitgangspunt voor de verdere ontwikkeling van de cursus.  De cursus begon als schoolproject voor haar opleiding en groeide met samenwerking van de cliëntenwerkgroep ‘Voor, door en met cliënten’, uit tot een uitgebreid cursusprogramma van inmiddels tien bijeenkomsten. 

Eigen stem

Tijdens de bijeenkomsten maken deelnemers kennis met theorie over herstel, verschillende schrijftechnieken en verhaalvormen. Ook wordt aandacht besteed aan perspectiefwisseling, communicatie en presentatievaardigheden. Vaak gebeurt er meer dan alleen schrijven. Door terug te kijken op hun ervaringen, ontdekken deelnemers nieuwe inzichten over zichzelf en hun herstelproces. Michelle ziet steeds weer hetzelfde gebeuren. “Mensen ontdekken hoeveel ze eigenlijk hebben doorstaan. Ze realiseren zich: ik heb dit overleefd, ik heb stappen gezet, ik heb veerkracht ontwikkeld.”

Dat proces blijkt voor veel deelnemers waardevol. Ervaringen zijn soms jarenlang vastgelegd door anderen, bijvoorbeeld in rapportages of dossiers. De cursus biedt ruimte om gebeurtenissen zelf te bekijken en te beschrijven. “Binnen de ggz wordt vaak over je geschreven,” zegt Michelle. “Juist daarom is het belangrijk dat er ruimte blijft voor je eigen perspectief en betekenis. Hoe iemand iets beleeft, komt niet altijd overeen met wat er in een dossier staat.” 

Volgens Michelle is een belangrijk uitgangspunt dat iedereen zijn eigen stem behoudt. “Het gaat er uiteindelijk niet om dat iedereen hetzelfde verhaal schrijft. Het gaat erom dat mensen hun eigen manier vinden om betekenis te geven aan wat zij meemaken, en hier eigen woorden aan kunnen geven.”

Perspectief voor anderen

Het lezen van herstelverhalen kan ook hoop en perspectief bieden aan anderen die te maken hebben (gehad) met ontwrichting. Stigma’s en vooroordelen verminderen door ‘de mens achter de diagnose’ te zien. Michelle vertelt: ‘Ook zijn de verhalen voor begeleiders waardevol om zicht te krijgen op het herstelverhaal van de personen die ze begeleiden. Vanuit jarenlange ervaring hebben mensen vaak al kennis opgedaan over wat voor hen wel en niet werkt. Het in kaart brengen kan waardevolle handvatten bieden aan begeleiding om beter aan te sluiten bij wat iemand nodig heeft.

Toekomst voor herstelverhalen

De cursus “Je Verhaal Centraal” wordt nu alleen nog in Amersfoort gegeven. Een volgende stap is het beschikbaar maken van de cursus voor alle regio’s binnen Kwintes. Michelle ziet ook mogelijkheden om onderdelen van de cursus te vertalen naar hulpmiddelen voor begeleiders, zodat ook binnen individuele begeleiding meer aandacht ontstaat voor het eigen verhaal. “Hoe mooi zou het zijn als ervaringskennis nog vaker een actieve rol krijgt? Bijvoorbeeld wanneer bewoners zelf bijdragen aan trainingen of scholing. De mensen die de ervaring hebben, beschikken vaak over kennis die je nergens anders kunt leren.”

De verhalen zijn door de deelnemers helemaal zelf geschreven, in hun eigen woorden en vanuit hun eigen ervaringen. Zo krijg je echt het verhaal te lezen zoals iemand het zelf wil vertellen. We streven ernaar om vanaf januari 2027 iedere maand een nieuw herstelverhaal toe te voegen. Zo komen er steeds meer persoonlijke verhalen bij die kunnen raken, herkenning kunnen geven of misschien zelfs hoop kunnen bieden. 

Je kunt de verhalen vinden op deze pagina: Ervaringsverhalen | Kwintes